Bazyliki konstantyńskie w Rzymie

Bazylika_św._Jana_na_Lateranie,_Rzym

W święto konsekracji bazyliki laterańskiej warto zapoznać się z historycznym świadectwem Liber Pontificalis, które w biogramie papieża Sylwestra wspomina o nakładach, jakie poczyniło Cesarstwo Rzymskie w celu umocnienia obecności Kościoła.

Liber pontificalis

W czasach Sylwestra (biskup Rzymu w latach 314-335) Konstantyn August wybudował bazylikę konstantyńską i inne, które też przyozdobił; złożył tam dary, położył sklepienie[1] ze złota i dał w to miejsce zarówno w świętych naczyniach jak i w [naczyniach] innego rodzaju 482 funty[2] złota, 7626 funtów srebra, 7 kandelabrów ulanych ze złota i zdobionych srebrem, ważące 300 funtów każdy; 150 funtów wonności rocznie; wyznaczył także ziemie, które na oświetlenie dostarczały tam rocznie 1500 solidów.

Przy źródle [chrzcielnym] natomiast, gdzie Konstantyn August został ochrzczony przez Sylwestra, które wykonane zostało z czerwonego metalu, ofiarował na ozdoby 82 funty złota, 3813 funtów srebra, złotą kadzielnicę z 48 zielonymi kamieniami, 200 funtów drzewa balsamowego na światło w dzień Paschy; ziemie dostarczające na oświetlenie tego źródła [chrzcielnego] corocznie 7122 solidów.

Za jego czasów Konstantyn August wybudował na prośbę Sylwestra bazylikę dla błogosławionego Piotra. Trumnę z jego ciałem przechował w ten sposób: zewsząd zamknął brązem liczącym z każdej strony 5 stóp i ozdobił na zewnątrz kolumnami z porfiru i innymi zdobionymi kształtami winnego krzewu[3], które sprowadził z Grecji. Wykonał także sklepienie z błyszczącego złota w końcowej części bazyliki i nad ciałem, powyżej brązu, który je zamykał, wykonał krzyż ze złota ważący 40 funtów, na wysokość tego miejsca. W tym miejscu, na samym krzyżu zostało napisane czarnymi literami: Konstantyn August i Helena Augusta ten dom królewski [ozdabiają][4] w salę podobną do jaśniejącej błyskawicy. Sporządził przegrodę z 7 kandelabrów ulanych ze złota, każdy z nich ważył 300 funtów. Również w darze, który Konstantyn August przekazał błogosławionemu Piotrowi z diecezji Wchodu, przekazywane było co roku 3789 solidów i 1/3 asa; 215 funtów balsamu, 800 funtów olejku nardowego, 100 funtów olejku cyprysowego, 650 funtów wonności, 50 medimnosów[5] pieprzu, 50 funtów goździków[6], 100 funtów szafranu, 100 czerwonego lnu, 22 tysiącstronicowych tomów,   1000 mat papirusowych[7].

W tym czasie Konstantyn wybudował bazylikę dla błogosławionego Pawła, którego ciało tak przechował, jak ciało błogosławionego Piotra i następujących darów udzielił: wszelkie naczynia złote, srebrne lub brązowe, a nad miejscem ustawił złoty krzyż tak jak w bazylice błogosławionego Piotra. Nieruchomości zaś dostarczały 4070 solidów, 50 funtów balsamu, 200 funtów olejku nardowego, 170 funtów wonności, 50 funtów kasji, 30 funtów styrakowca[7], 150 funtów olejku z mirry, 500 szat papirusowych i jednorazowo 300 worków[8].

Liber Pontificalis, XXXIV

Bazyliki konstantyńskie w cyklu „Ojcowie”

_______________

[1] Camera – może oznaczać pokój, skarbiec, ale także sklepienie.

[2] Podaną tu miarą wagi jest libra.

[3] Kolumny zdobiące miejsce złożenia szczątków św. Piotra, określone są przymiotnikami purphyreticus (wł.: porphyreticus), czyli „wykonany z porfiru”, „z czerwonego granitu”, „purpurowy” oraz vitineus, czyli „winny”, „winogradowy”. O ile znaczenie pierwszego przymiotnika jest oczywiste, w drugim przypadku najprawdopodobniej chodzi o kształt umieszczonego na kolumnach ornamentu.

[4] Dodane na podstawie brzmienia napisu podanego w trzeciej wersji.

[5] Medimnus lub medimnum grecka miara rzeczy płynnych i sypkich, korzec (ok. 50 l.).

[6] Cariofolum lub garyophylon jest łacińską transkrypcją greckiej nazwy przyprawy sprowadzanej do Imperium Rzymskiego ze Wschodu; dziś określamy ją mianem „goździków”.

[7] Storax oznacza wonną żywicę używaną do produkcji kadzidła i perfum.

[8] Saccus

Dodaj Komentarz

Pierwsza multimedialna publikacja patrystyczna

Kinoteka Patrystyczna

Myśl Ojców na dziś

Pewni ludzie prości, chociaż wierzą, że te słowa Psalmów są natchnione przez Boga, to jednak uważają, że trzeba je wykonywać z melodią z racji na piękno takiego wykonania i dla przyjemności słuchania. Nie jest jednak tak. Pismo przecież nie szukało tego, co słodkie i przekonywujące, lecz to dla korzyści duszy rzecz została tak zaplanowana, a zwłaszcza dla dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że wypadało, aby boskie Pismo chwaliło Boga nie samym tylko ciągłym tekstem, ale także szeroko rozchodzącym się głosem. Po drugie natomiast, dlatego że podobnie jak harmonia łącząca instrumenty muzyczne doprowadza do doskonałości jedno wspólne brzmienie, tak samo – ponieważ w duszy ukazują się różne poruszenia i jest w niej zarówno logiczne myślenie, jak i pragnienie oraz żywe namiętności, a przez ich poruszenie dokonuje się działanie członków ciała – Logos chce, aby człowiek nie był pozbawiony współbrzmienia z samym sobą i aby nie był wewnętrznie podzielony, skoro rzeczy najlepsze są skutkiem logicznego myślenia, zaś czyny złe są działaniem z porywu serca.
Atanazy Wielki, List do Marcelina, 27, IV wiek po Chr.

Słowniczek

Ojcowie Kościoła (łac.) – pisarze i teologowie we wczesnym chrześcijaństwie, w epoce bezpośrednio po czasach apostolskich, których datą graniczną jest śmierć ostatniego Apostoła. Pierwszymi Ojcami Kościoła byli Ojcowie Apostolscy (Patres apostolici), nazwani tak ze względu na to, iż uczestniczyli jeszcze w Kościele, któremu przewodzili Apostołowie lub pisali pod bezpośrednim wpływem życia Kościoła czasów apostolskich. Okres ojców trwał aż do VIII wieku. Doktryna starożytnych i wczesnośredniowiecznych ojców Kościoła, a także dział teologii zajmujący się ich nauczaniem, nazywa się patrystyką.

Patrystyka (łac. patristica, od (łac.) patres, gr. πατήρ) – nauka zajmująca się twórczością i życiem Ojców Kościoła i pisarzy starochrześcijańskich oraz epoką, w której żyli. Patrystyka może być działem historii albo teologii. Jako nauka teologiczna jest ściśle powiązana z dogmatyką (a konkretnie z historią dogmatów).

Patrologia (gr. patres + logos) – nauka Ojców Kościoła, działających w pięciu pierwszych wiekach. Obejmuje dwa wielkie obszary zagadnień, którymi zajmowali się Ojcowie: o Bogu i o człowieku.