Jan Damasceński: Arab, mnich, teolog

JanDamascenski

Nie jesteśmy w stanie dokładnie określić daty urodzenia św. Jana z Damaszku. Różne źródła podają różne daty jego urodzenia w dość szerokim wachlarzu czasowym. Narodzenie świętego z Damaszku datuje się na lata 645-650 albo na rok 675. Jego przydomek „Damasceński” jest ściśle związany z miejscem, w którym przyszedł na świat tj. z Damaszkiem.

Rodzina Jana Damasceńskiego była chrześcijańską rodziną pochodzenia arabskiego. Jego ojciec Sergiusz Mansur był ministrem odpowiedzialnym za finanse w państwie kalifa. Za życia ojca Jan wspierał go w pełnieniu obowiązków państwowych, a po jego śmierci już sam pełnił obowiązki związane z finansami prawdopodobnie do roku 717/720. Wiemy, że miał brata, Kosmę zwanego Pieśniarzem.

Około roku 700 wstapił do klasztoru św. Saby niedaleko Jerozolimy. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk patriarchyJerozolimy – Jana V (705-735) przed 725 rokiem. Umarł w 749 roku w klasztorze św. Saby.

Jan Damasceński zasłynął przede wszystkim jako apologeta kultu obrazów. Występował przeciwko ikonoklastom i wprowadził rozróżnienie pomiędzy czcią oddawaną Bogu a tą, którą winno się otaczać obrazy, relikwie czy krzyże. Zaznaczał, że cześć wyrażana szeroko pojętym przedmiotom kultu nie jest tożsama z czcią należną Boskiej naturze. Podkreślał, że nie powinno się czcić obrazu jako takiego, tylko osobę na nim przedstawioną. Scena przedstawiona na obrazie ma odsyłać nas do Boga i pomóc nam w modlitwie.

Kapłan z Damaszku dał się poznać również jako uczony i kaznodzieja. Do głównych jego dzieł zaliczyć należy:
Źródło poznania – uznawane za główne dzieło Jana z Damaszku. Podzielone na trzy części o następujących tytułach: Dialektyka, O herezjach, Wykład wiary prawdziwej.
Mowy apologetyczne przeciw tym, którzy potępiają święte obrazy
O wniebowzięciu Maryi – trzy kazania, które dotyczą właśnie tej prawdy.
Jan Damasceński jest również autorem takich dzieł jak: Zwięzły wstęp do dogmatyki, O Trójcy Świętej, Święte Paralele, O ośmiu duchach nieprawości, O cnotach i wadach, O świętych postach, Komentarz do wszystkich Listów św. Pawła.

Jan Damasceński był niewątpliwie jednym z tych, którzy zbudowali fundament do obrony kultu i czci obrazów, co znalazło swoje potwierdzenie w późniejszym czasie, na Soborze Konstantynopolitańskim II w 787 roku. Z kolei jego kazania O wniebowzięciu Maryi zostały wykorzystane w Konstytucji Apostolskiej Piusa XII Munificentissimus Deus (1950) jako potwierdzenie żywej wiary Kościoła w prawdę o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny w czasach dawnych. Jan Damasceński został ogłoszony przez papieża Leona XIII doktorem Kościoła w roku 1890.

Mariusz Piątek

Bibliografia:
1.Drączkowski Franciszek, Patrologia, Wyd. 5, Pelplin, Wydawnictwo Bernardinum, 2012.
2.Staniek Edward, W skarbcu starożytnego Kościoła, Kraków, Wydawnictwo M, 1997.
3. Szymusiak Jan Maria SJ, Starowieyski Marek, Starożytna Myśl Chrześcijańska t.2 – Słownik Wszescnochrześcijańskiego Piśmiennictwa, Poznań, Księgarnia Św. Wojciecha, 1971.

Jan Damasceński na patres.pl:

Jan z Damaszku (?), O Trójcy Świętej

Dodaj Komentarz

Kolejna multimedialna publikacja patrystyczna

Kinoteka Patrystyczna

Myśl Ojców na dziś

Nie czcimy stworzenia, nie może być! Lecz czcimy Pana stworzenia, wcielonego, Logos Boga. Nawet jeśli ciało przez się jest częścią stworzenia, to stało się ciałem Boga. I ani nie czcimy tego rodzaju ciała samego przez się oddzielając je od Logosu, ani nie oddalamy Logosu od ciała chcąc Go uczcić, lecz wiedząc, że Logos stał się ciałem, uznajemy za Go Boga, i to będącego w ciele.
Atanazy Wielki, List do Adelfiosa, IV wiek po Chr.

Słowniczek

Ojcowie Kościoła (łac.) – pisarze i teologowie we wczesnym chrześcijaństwie, w epoce bezpośrednio po czasach apostolskich, których datą graniczną jest śmierć ostatniego Apostoła. Pierwszymi Ojcami Kościoła byli Ojcowie Apostolscy (Patres apostolici), nazwani tak ze względu na to, iż uczestniczyli jeszcze w Kościele, któremu przewodzili Apostołowie lub pisali pod bezpośrednim wpływem życia Kościoła czasów apostolskich. Okres ojców trwał aż do VIII wieku. Doktryna starożytnych i wczesnośredniowiecznych ojców Kościoła, a także dział teologii zajmujący się ich nauczaniem, nazywa się patrystyką.

Patrystyka (łac. patristica, od (łac.) patres, gr. πατήρ) – nauka zajmująca się twórczością i życiem Ojców Kościoła i pisarzy starochrześcijańskich oraz epoką, w której żyli. Patrystyka może być działem historii albo teologii. Jako nauka teologiczna jest ściśle powiązana z dogmatyką (a konkretnie z historią dogmatów).

Patrologia (gr. patres + logos) – nauka Ojców Kościoła, działających w pięciu pierwszych wiekach. Obejmuje dwa wielkie obszary zagadnień, którymi zajmowali się Ojcowie: o Bogu i o człowieku.